شاهپسند

نام علمی: Verbena Officinalis L .

از خانوادهی شاهپسندها Verbenenaeeae

نام انگليسي: Simpler toy , Holy _ herbe , Vervain

نامهاي رايج: وِروِن، شاهپسند، رعيالحمام، رجلالحمام.

شاهپسند گياهي علفي چند سالهاست با ساقهی باريك، كم برگ و زاويهدار به طول 30 تا 90 سانتيمتر. برگهايبيضي شكل در جهت مخالف يكديگر قرار دارند و داراي لوبهاي عميق هستند. برگهايبالايي به ساقه قلاب شدهاند. برگهاي پايينتر، ساقه دار هستند. گلهاي ريز كوچكي كه خالهاي بنفش كم رنگ دارند در نوك ساقههاي بلند در ماههايتابستان ظاهر ميشوند. اين گلها داراي پنج گلبرگ هستند و عطر و بويي ندارند.

شاهپسند حاوي گلوكوزيدشامل وربنالين، وربنالول و يك وربنالوزيد، مقداري تانن، يك مادّهی تلخ، لعاب،ساپونين، اسانس روغني و نمكهاي معدني ميباشد.

قسمتهاي مورد استفادهی شاهپسند تمام گياه خصوصاً برگهاو سر شاخههای سبز آن را وقتي تازه شكفته شد بايد جمعآوري گردد و در سايهخشك كرد.

خواصّ و اثرات دارويي: شاهپسند داراي خواصّ تب بر، تونيك،تصفیه کنندهی خون، مبرد و خنككننده، ضدّ ضعف اعصاب، مُليّن و مسهل و ضدّ كرمشكم و ضدّ سمّ خصوصاً سمّ حشرات، ضدّ رماتيسم، قاعده آور، التیام دهنده، افزايشترشّح شير و آرام بخش، ضدّ اسكوربوت، خلط آور و كمي قابض و مُحرّك اشتها است.

شاهپسند در استعمالداخلي در موارد رفع سرماخوردگي، التهابها، اختلالات مجاري ادراري، ناراحتيهايرحمي، رفع اختلالات داخلي رودهاي، هضم غذا، يبوست مزاج و ضدّ كرم شكم واسكوربوت، سوءهاضمه، تب، عفونتهاي كليوي و كبدي، التهابات گلو، سردردهاي يك طرفه(ميگرن)، بيخوابي، تحريك و افزايش عادت ماهيانه، رفع تنشها، افسردگي وخستگي عصبي به كار ميرود.

و در مصارف خارجي براي بيماري خنازير و در گزيدگي مار و حشرات(ريشهی آن)، بيماريهاي پوستي به صورت ضماد يا شست و شو، تحليل آبسهها، تومورها،التيام زخمهاي سخت به صورت له شدهی تازهی گياه و… مصرف ميشود.

جوشاندهی 40 تا 50 گرم گياه در يك ليتر آب در استعمال خارجي بهصورت غرغره جهت رفع گلو درد، ورم مخاط دهان و به صورت كمپرس روياولسرها، بريدگيها و ضربدیدگیها اثر گذارده ميشود.

دم كردهی 50 گرم سر شاخهی گلدار و برگ دار شاهپسند دريك ليتر آب به صورت چاي طبي براي تأمين آرامش و خواب راحت در موقعخوابيدن مصرف ميكنند.

دمكردهی 20 گرم شاهپسند در يك ليتر آب جوش پس از صافكردن و شیرین کردن براي تسهيل گوارش يا به عنوان تب بر، روزانه سه فنجانتناول شود. جوشاندهی 50 گرم گياه در يك ليتر آب به مدّت 20 دقيقه پس ازصاف كردن و شيرين كردن براي درمان، عفونتهاي كبد، كليه و مثانه روزانهسه فنجان توصيه ميشود.