سيزاب طبي

نام علمی: Veronica Offieinalis L .

خانوادهی گل ميمون Scrofulariaceae

نام انگليسي: Speedwell , Medicinal tea , Common Speed Well

نامهاي رايج: سيزاب مذكر، سيزاب طبي، لبلابالمجوس، سيزابدارويي.

گياهي چند ساله، كوچك، علفي، پايا و خزنده به ارتفاع 5 تا 30 سانتيمتركه در پاي درختان، مناطق آفتابگير جنگل و در چراگاهها ميرويد.

ساقهاي سخت و شكننده دارد. برگها متقابل، به رنگ خاكستري، تخممرغی کرک دار با دندانههاي ريز و به رنگ سفيد مايل به خاكستري است. گلها خوشهايبه رنگ ارغواني و اندكي معطّر كه در بين ارديبهشت تا مرداد ماه باز ميشود.

در گياه سيزاب طبي تانن، مادّهی تلخ، يك گليكوزيد بهنام اكوبين و رينانتين، صمغ، موم، مقدار كمي اسانس فرّار، ساپونين، روغن، مانيتولو اسيدهاي آلي وجود دارد.

قسمتهاي مورد استفاده برگ و شاخههاي گلدار و شاخههاي نازك، وعصارهی گياه تازه و زماني كه گياه گلدار است جمعآوري كرده و در سايه ياآفتاب خشک میکنند.

خواصّ و اثرات دارويي: سيزاب طبي داراي خواصّ قابض، مقوّي،مدر، آرام بخش، مقوّي عمومي، تصفيه كنندهی خون، التيام دهنده، هضم كننده، مقوّيمعده، معطّر كننده، مُحرّك قوا، مُعرّق و داراي طعمي تلخ و کمی تند دارد.

در استعمال داخلي به شكل تيزان و جوشانده (5/0 ليتر آب سرد رابر روي2 قاشق غذاخوري از آن ريخته و 5 دقيقه جوشانيده و بگذاريد بماند) درموارد خيز عمومي، برونشيت، دردهاي مجراي صفراوي، تسهيل گوارش و درمان عفونتهايمجاري تنفسي استفاده ميشود.

به صورت دم كرده (50 ـ 100 گرم گياه در يك ليتر آب جوش) برايبرونشيت آسم نافع و خروج اخلاط را آسان كرده و براي تسكين دردهاي مفاصلي،درد نقرس، يرقان و سنگ كليه، هم چنين در مورد سردردهاي يك طرفه (ميگرن) نيزنافع است.

به علّت خواصّ مدر آن در رفع رماتيسمهاي مفصلي، نزله مثانه، اگزمايمزمن و دانههاي پوستي افراد مسن مؤثّر است.

براي التهاب مزمن ريـه، بيماريهاي سل ريوي و رماتيسم مصرف ميشود.

در استعمال خارجي اثر التيام دهندهی زخمها و جراحات دارد. ازراه خارجي به شكل لوسيون يا كمپرس براي از بين بردن بثورات جلدي ودرمان زخمهاي دير التيام، سوختگيها، و بواسير استفاده ميكنند (له شده ياگياه كامل پخته شده). در مصارف خارجي غرغرهی جوشاندهی آن در رفع آنژين، تحريكاتمخاط حلقي، التهاب و ورم لثه دندان، عفونتهاي دهان و گلو مؤثّر است.