سنبل ختایی

نام علمی: Angelica archangelica L .

از خانوادهی جعفري Umbelliferae

نام انگليسي: Angelica

نامهاي رايج: حشيشه الملائك، آنژليك، گل فرشته.

سنبل ختایی گياهي شبيه به کرفس،با دوام و بلند است كه طول آن به 2 متر ميرسد. ساقهی آن محكم و تو خاليو شياردار است. برگها پهن و سبز روشن به شكل پر و دندانهدار هستند. گلهاي آن سفيد به صورت چتر كه در انتهاي شاخهی گل دهنده ظاهر ميشود. همين گلهاتبديل به بذر زرد كم رنگ معطّر تبديل ميگردند.

سنبل ختایی داراي اسانس فرّارو مشتقات كومارين نظير آنژليسين، برگاپتن، كزانتوكسين است. علاوه بر آن اومبليپرْنِينْ،چند فنل و يك كومارين جديد به نام آركيسين، تانن، نشاسته، پكتين، صمغ وساكارز در تركيب اين گياه وجود دارد.

قسمت مورد استفاده داروي ريشه و ريزوم خشك و به ندرت جوانههايتازه و ميوهی آن است.

خواصّ و اثرات دارويي: طبع سنبل ختایی گرم و خشك است.

سنبل ختایی داراي خواصّ مُحرّكو نرم كنندهی سينه، مُعرّق، مقوّي عمومي، ضدّ تشنج، خلط آور، قاعده آور، بادشكن،اشتها آور، ضدّ سرفه، مقوّي معده و مُسکّن است.

سنبل ختایی در مواردانسداد كبد و معده، ورم حفرههاي بيني، اضطراب، برونشيت، سوء هاضمه، يرقان، رفعنفخ شكم، عفونتهاي ريوي، ترشّحات سفيد زنانه و آماس زهدان (حمّام تهنشينجوشانده)، كم خوني، سرگيجه مورد استفاده قرار ميگيرد.

از لحاظ پزشكي، ريشه و برگهاي سنبل ختایی در هضم غذا و رفعنفخ شكم مؤثّرند. به سبب طبيعت گرم سنبل ختایی براي درمان گردش خونِنامناسب، مفيد است.

ريشهی گياه خلط آور است و به عنوان داروئي سنتي اروپا و سرخپوستان بومي آمريكا در درمان عفونتهاي ريوي است.

به سبب وجود مشتقات كومارين باعث تحريك ترشّحات گوارشي شدهو اشتها را افزايش ميدهد.

دم كردهی 20 گرم از گياه در يك ليتر آب براي تحريك اشتهااستفاده ميشود.

10 ـ 2 گرم ريشهی سنبل ختايي به صورت تنطور الكلي به عنواننيرو دهنده و هضم كنندهی غذا به کار ميبرند و از دم كردهی ميوهی آن به عنوانمُفرّح و نيرو دهنده بسيار مورد توجّهقرار گرفته است.

از دم كردهی 20 گرم ريشهی سنبل ختایی در يك ليتر آبجوش هر وعده غذا يك فنجان پس از غذا به عنوان تقويتكننده و مُحرّك، تسهيلهضم غذا، ضدّ درد و ضدّ تشنّج و براي كم خوني مصرف ميكنند.

دم كردهی 20 گرم ريشه و ساقههاي جوان سنبل ختایی دريك ليتر آب براي درمان و تسهيل گوارش سودمند است. (يك فنجان بعد از هر وعدهغذا)

در استعمال خارجي استحمّام جوشاندهی سنبل ختایی برايبرطرف كردن حالتهاي افسردگي توصيه ميشود.