زيـرهی سياه

نام علمی: Carum Carri L .

از خانوادهی جعفري Umbelliferae

نام انگليسي: Coraway , Caraway Seed

نامهاي رايج: زيره، زيرهی رومي، زيرهی كرماني، شاه زيره، كرويا،كمون رومي، قرنباد.

زيرهی سياه گياهي است دو سالهكه ارتفاع آن به 30 تا 80 سانتيمتر ميرسد. ريشهاش راست و دوكي شكل و گوشتدار و ساقهاش بی کرک و شفاف است. برگهايش به رنگ سبز و در قسمت فوقانيساقه داراي دمبرگ كوتاهي است كه انتهاي آن به صورت غلافي ساقه را فرا ميگيرد.گل آذين آن چتر مركب و گلهايش كوچك و سفيد رنگ است. ميوهاش بيضي شكلبه رنگ قهوهاي تيره يا مايل به زرد و شفاف است.

زيرهی سياه حاوي تانن، موم، موادّرزيني، يك روغن ثابت سبز رنگ، موسيلاژ، موادّ قندي، موادّ ازته و اسانس كهشامل ديهيدروكاروئول، نوعي ترپن به نام كارون و دو نوع ستن ميباشد.

قسمت مورد استفادهی دارویي زيرهی سياه ميوهی آن استكه در تيره ماه سال دوم با قطع كامل گياه صورت ميگيرد و ميگذارند تابرسد.

خواصّ و اثرات دارويي: طبع زيرهی سياه خيلي گرم و خشكاست.

زيرهی سياه داراي خواصّ مدر،بادشكن، مقوّي، زیاد کنندهی شير، قاعده آور، نيرو دهنده، ضدّ كرم، هضم كننده، ضدّتشنج، قابض، مُعرّق، مقوّي معده، قاطع اسپرم است.

زيرهی سياه درموارد بلع هوا، نفخ شكم، برطرف كردن سوءهاضمه، تسهيل هضم غذا، دل پيچه كودكان،انگل معده و روده، دفع بادهاي كليه و مثانه، تنگی نفس، خفقان سرد، سكسكهینفخي و استسقا به كار ميرود.

زيرهی سياه يك داروي سنتيبراي رفع سوءهاضمه خصوصاً نفخ شكم است.

خوردن زيرهی سياه يا روغن آن در رفع سوءهاضمه و دلدردهاي كودكان مفيد است.

زيرهی سياه داراي خاصيت ضدّگرفتگی دارد و براي رفع گرفتگيهاي دوران قاعدگي مفيد است.

مقوّي بدن و چاق كننده است. معده را گرم و تقويت ميكند و كرمتنيا را دفع ميكند؛ و اثر قابل ملاحظهاي در جلوگيري از ايجاد بادهاي اضافيدر روده و درمان اسهال دارد.

دم كردهی يك قاشق مرباخوري ميوهی له شده زيرهی سياهدر نيم ليتر آب جوش براي تنبلي اعمال گوارشي 2 ـ 1 گرم، بياشتهائي، باد يادرد روده مصرف ميشود. دانهی زيرهی سياه را يا ميجوند و يا از گَردگياه مخلوط در آب ميل مينمايند.