زنجبيل شامي

نام علمی: Inula helenium L .

خانوادهی كاسني Compositae

نام انگليسي: Elecampane , Scabwort , Inul , Wild Sun Flower

نامهاي رايج: راسن، جناح رومي، رأس هندي، هلنين.

زنجبيل شامي گياهي است زيباو پايا و بلند با ساقههاي محكم و كرك دار از تيرهی مركبان كه ارتفاعش به5/1 تا 2 متر ميرسد. ريشهاش ضخيم و گوشت دار و خوشبو به رنگ قهوهاي، ساقهاشراست و استوانهای شكل با شاخههاي متعدد است. برگها بزرگ كه طولشان به30 سانتيمتر ميرسد و برگشته هستند و زير آنها كركي است. كاپيتول بزرگ آنتا 7 سانتيمتر هم ميرسد. گلهاي زبانهای در يك ردیفند و زبانهی باريكو زردي دارند. گلهاي لولهاي فراوانند. زمان گل دادن از اوايل تا اواخر تابستاناست.

زنجبيل شامي داراي اسانس فرّارو رزين است. جزء فعال زنجبيل شامي اينولين است. علاوه بر آن يك مادّهیعامل تلخ و بنزوئيك اسيد Benzoic Acid، پزودواينولين Psevdoinulin و يك مادّه به نام هلنين Helenin، موسيلاژ و موادّ سمي آلانتولاكتون كه خاصيت کرم کشی و ضدّكرم شكم دارد.

قسمت مورد استفادهی راسن ريشه و ريزوم خشك شده استكه ريشههاي آن در پاييز سال دوم جمعآوري كرده و آن را به قطعات كوچكتقسيم كرده و در آفتاب ميخشكانند.

خواصّ و اثرات داروئي: طبع راسن گرم و خشك است.

راسن داراي خواصّمتعددي از قبيل خلط آوري قوي، مدر، ملايم، مقوّي معده ضدّ التهاب، تقويتكننده،مُعرّق، ضدّ باكتري و ضدّ عفوني كننده، ضدّ نفخ، التيام دهنده و ترميم كنندهیمخاطها، قابض، مُحرّك، مقوّي قلب، خواب آور و آرام بخش، كاهندهی فشار خون و… ميباشد.

راسن در موارد التهابلولههاي گوارشي، معالجهی وبا، تب مالاريا، سل، اختلالات عادت ماهيانه، ناراحتيهايپوستي، برونشيت، اسهال خوني، انسداد و گرفتگي مجاري كبد و طحال، سرفه، تنگينفس، آسم، خس خس ريهها، اختلالات دستگاه تنفس خصوصاً التهاب نايژهها، كمخوني، درد گلو، نزله ششي، سياهسرفه، رفع ترشّحات زنانگي به ويژه اگر ناشياز لنفاتيسم و ورم رحم باشد، مورد استفاده قرار ميگيرد.

مهمترين خاصيت راسن جلوگيري و مبارزه با كرمها و انگلهاي رودهاي است. در موارد ضعف عمومي بدن در بيماران مبتلا به سل و كم خونينافع است. ريشهی راسن خوابآور و آرام بخش است و فشار خون را كاهشميدهد؛ و باعث تسكين تحريكات ناحيهی حنجره و آرام شدن سرفه و رفع تشنّجبرونشهاست. ترشّحات معده را به شدت تحريك ميكند و اشتها را افزايش ميدهد.ريشهی آن قابض، نرمكنندهی سينه، معطّر و تقويتكننده است و براي درمانسوءهاضمه تجويز ميشود.

هم چنين مقوّي قلب، دهانه معده، هاضمه، نيروي جنسي و مثانه است.گاز و نفخ را تحليل ميبرد و در تسكين دردهاي سرد كبد و سياتيك درد پشت ودرد مفاصل و رماتيسم است.

راسن بيشتر به شكلتنطور مصرف ميشود، مقدار 20 تا 30 قطره را 3 ـ 4 بار در روز با كمي آب ميخورند،يا به شكل گرد مصرف ميشود.

در استعمال خارجي به صورت ضماد اثر التيام دهنده و ترميمكنندهبر روي مخاطها دارد و در رفع بيماريهاي پوستي، جراحات و زخمهاي كهنه مفيداست. به علّت خاصيت مدر بودن آن در موارد بيماريهاي كليه و آب آوردن نسوجو زردي مفيد است.

جوشاندهی 10 تا 50 گرم ريشه در يك ليتر آب به صورت لوسيونروي جراحات و زخمها موجب التيام آنها گشته و جرب، اگزما و سودا را درمانميكند.