سـداب

نام علمی: Ruta graveolens L .

از خانوادهی سدابيان Rutaceae

نام انگليسي: Rue , Wild Rve

نامهاي رايج: سياب (در گيلان)، رو، فيجن.

سداب يك گياه بوتهايبا دوام است. ارتفاع آن به 60 سانتيمتر ميرسد. ساقههاي كوتاه كه پرهستند، و بر روي آنها برگهاي سبز مايل به آبي كه به برگچههای کوچک قاشقمانندي تقسيم شدهاند به صورت يك در ميان ميرويند. برگها بوي تند و مزهتلخي دارند از تابستان تا اوايل پاييز گلهاي به رنگ سبز مايل به زردبا چهار گلبرگ به شكل دندان به صورت خوشههايي در بالاي ساقهها ميرويند.

سداب داراي تركيباتينظير دو مولكول قند (گلوكز و رامنوز)، دو مادّهی اصلي يكي به حالت گلوكوزيديبه نام روتين يا روكوزيد و ديگر اسانس است. از هيدروليز اين لگوكوزيد دو مولكولقند (گلوكز و رامنوز) و كوئرستين حاصل ميشود.

قسمتهاي مورد استفادهی سداب كليهی اندامهاي هوایی گياهكه در هنگام گل دادن جمعآوري ميشود.

خواصّ و اثرات دارويي: طبع سداب گرم و خشك است.

سداب داراي خواصّ ضدّتشنج، آرامكننده، مدر، مُعرّق، قاعده آور، ضدّ كرم، ضدّ عفوني كننده، ترياقسموم مختلف، ضدّ اسپاسم، اشتها آور، مقوّي معده، ضدّ نفخ است.

سداب در موارد درمانگزش مار، درد گوش، تسكين قواي شهواني، سقط جنين، تشنج، يرقان، گرفتگيها وانسداد مجاري، دردهاي رماتيسمي، سياتيك، كزاز، سنكوپ، استسقا، دردهاي اعصاب، خردكردن سنگ، تسكين سكسكه، درد پهلو و سينه، تنگي نفس، سرفه مزمن، دل پيچه، بيماريهايدماغي عصبي مانند فلج و رعشه و… به کار ميرود.

سداب خصوصاً بر روی رحممؤثّر است و براي درمان اختلالات عادت ماهيانه هم تجويز ميشود. ترشّحاسپرم را كاهش ميدهد و نيروي جنسي را ضعيف ميكند.

جويدن برگ سداب بوي بد سير و پياز را رفع ميكند.

اگر هر روز تا مدّتي از برگ و تخم آن خورده شود، موجب سقطجنين ميشود. در استعمال خارجي جوشاندهی 30 تا 40 گرم در هزار سداببراي از بين بردن شپش و درمان جرب و كچلي اثر قاطعي دارد.

در استعمال خارجي جهت رفع ترشّحات چسبنده و عفوني مجاري بينيمعمول است و به صورت غرغره براي رفع ورم لثهها به كار ميرود. ريختنقطرهی عصاره سداب در گوش براي رفع سنگيني گوش مفيد است. خوردن 4گرم از گرد برگ سداب در روز از آبستن شدن جلوگيري ميكند. روغن سدابكه از يك واحد برگ و گل خشك سداب در 4 واحد آب و 10 واحد روغن زيتون(اجزاء را مخلوط کرده و ميجوشانند تا آب بخار شود و روغن بماند) به دست ميآيد برايسستي بدن، درد پهلو و كمر و رحم، تحليل باد، نفخ و تب و لرز، سر و كليه ومثانه مفيد است. مصرف مقادير زياد سداب سمّ قويي است و باعث ايجاددرد در ناحيهی زير شكم، تهوع، استفراغ، تشنّج و مرگ مينمايد.

دم كردهی آن به صورت حمّام موضعي به مدّت نيم ساعت و 3 تا4 دفعه در روز.