رازك

نام علمی: Humulus Lupulus L .

از تيرهی شاهدانه Cannabinaceae

نام انگليسي: Hop _ Vine , Hop , Bine , Common Hop

نامهاي رايج: به عربي حشيشهالدينار، رزكْ، جنجل، ككيمور، همل،گل خمل.

رازك يك گياه دوقلویپيچكي با دوام و ساقههاي زبر و مقاوم كه تا 6 متر ميرود. برگهاي ساقهیبلند رازك با حاشيهی دندانهدار ريز، در جهت مخالف یک دیگر از ساقه بيرونميآيند. گلها مخروطي شكل به رنگ سبز مايل به زرد از اواخر تابستان تااواسط پاييز ظاهر ميشوند.

رازك حاوي صمغ، نوعيتانن به نام اسيد هموتانيك، موادّ پكتيكي، روغن فرّار، مقدار زيادي موادّ ازتدار، كولين، آسپاراژين، لوپولين، اسيد والديانيك، نمك پتاس و هومولن ميباشد.از لوپولن آلكالوئيدي به دست ميآيد كه به آن آلكالوئيد لوپولين ميگويند.

قسمت مورد استفادهی رازك مجموعه گلهاي ماده، به شكلميوه زير كاج به رنگ سبز كم رنگ كه مخروطهاي مادّهی آن را درمرداد تا شهريور ماه بسته به واريتهی مورد كشت (دير رس يا زود رس) ميچينندو در مجاورت هواي بدون رطوبت به سرعت خشك ميكنند.

خواصّ و اثرات دارويي: طبع رازك سرد است.

رازك داراي خواصّ مقوّيمعده، مقوّي عمومي، ادرار آور، ضدّ عفوني كننده، ضدّ كرم معده، آرامكننده، ضدّتشنج، مُعرّق، تصفیه کنندهی خون، تب بر، خواب آور، بر طرف كنندهی التهاب، مُسكّن،حلّال، هضم كننده، اشتها آور، صفرابر و ضدّ اعصاب است.

از گياه رازك ميتوان در موارد ضعف مفرط، لنفاتيسم، كم خوني،ضعف دستگاه هضم، اختلالات عصبي، بيخوابي، كم خوني دختران جوان، راشيتيسم، آبآوردن نسوج، تب، باد مفصل، قطع احتلامهاي شبانه، خنازير، اسهال، اسكوربوت، نقرس،كاهش شهوت جوانان، ترشّح مخاط، بيماريهاي جلدي از قبيل سودا و وجود كرماستفاده ميكنند.

براي مخروطهاي رازك، اثر رفع سردردهاي يك طرفه (ميگرن)،قاعدگيهاي دردناك، و عدم تعادل عصبي قائل هستند.

گياه درمانگرها خواصّ هضم كنندگي و آرام بخشي آن را در گلهاي مادّهی گياه تأييد كردهاند.

رازك حاوي يك روغن فرّارو با طعم تلخ است كه بر روي دستگاه اعصاب مركزي خاصيت آرام بخش دارد وبراي تسكين تنش و اضطراب مفيد است. استفاده از بالش پر شده با رازكخشك شده، بد خوابي را درمان ميكند. سوءهاضمه عصبي را كنترل ميكند.

هم چنين حاوي هورموني است كه مصرف زياد آن باعث اختلالموقتي در فعّاليّتهاي جنسي مرد ميشود تماس طولاني خانمها با گل رازكباعث اختلالات در عادت ماهيانهی آنها ميشود.

در استعمال داخلي دم كردهی 20 گرم مخروط گلهاي مادّه در يكليتر آب جوش به عنوان اشتها آور، آرام بخش، هضم كننده و تب بر قبل از هر غذايك فنجان تناول شود.

جوشاندهی 20 گرم گل در يك ليتر آب به مدّت ده دقيقه برايدرمان سوءهاضمه و بيخوابي روزي يك فنجان پس از غذا مصرف ميشود.

جوشاندهی 20 در هزار گل و ريشهی رازك به مقدار سه فنجاندر روز بعد از غذا به عنوان تصفیه کنندهی خون و مدر مصرف ميشود.

دم كردهی 15 تا 45 در هزار آن به عنوان مُسكّن.

در استعمال خارج، براي آن اثر آرام كنندهی درد مفاصل، تومورهايسرد و اولسرهاي غانغرايايي قائلند.