بادرنجبويه

نام علمی: Melissa officinalis L .

تيرهی نعناعيان Labiatae

نام انگليسي: Balm , Balm _ mint , Lemon Balm , Bawm

نامهاي رايج: ترنجان، بلسان، گل حنا، بادرنگ بويه، وارنگ بو، قرنفلبستاني، پلنگ مشك، حشيشه النحل، بادر، عاشق تره، نازبوي،بادرونه، ترنگان، بارنگبو.

بادرنجبويه گياهي پايا پرپشت،به ارتفاع 30 تا 80 سانتيمتر كه به حالت وحشی وجود دارد. ساقه آن چهارگوشو گاهي کرک دار است و در ابتدا انشعابات جزئی دارد ولي در منطقه گلدار بسيارمنشعب است. برگها متقابل، بيضوي يا مثلثي به طول 3 ـ 5 سانتيمتر است. اين برگهاگاهي کرک دار و حاشيه دندانهاي عميق دارد. جام گل سفيد رنگ است و گلها بهشكل دستههاي 3 ـ 6 تايي روي يك دم گل كوتاه در محور برگها قرار دارد.

بادرنجبويه حاوي تركيباتلعابي، اسانس فرّار، تانن، يك مادّهی تلخ، كامفر، اسانس مليس، اسيد گاليك، موم،صمغ، قندهاي مختلف، موادّ رزيني و موادّ پكتيكي است.

قسمتهاي مورد استفادهی گياه بادرنجبويه برگهاي خشكشده و سر شاخههاي گلدار و گاهي نيز از پا جوشهای گلدار آن كه بعد از جمعآوريبه سرعت در سايه و در حرارت کمتر از 35 درجهی سانتیگراد خشكاند.

خواصّ و اثرات دارويي: طبع بادرنجبويه گرم و خشك است.

بادرنجبويه داراي خواصّ ضدّتشنج، مقوّي معده، صفرابر، نیرو دهنده، مُعرّق، بادشكن و تسهيل كنندهی عملهضم، مُحرّك معده، ضدّ قي، ضدّ اسپاسم، ضدّ آلرژی، مقوّي قلب، تنظيم كنندهیقاعدگي، ضدّ بلغم، خواب آور، از بادرنجبویه در موارد دردهاي دستگاهگوارشي، تنظيم قاعدگي، سنكوپ، ناراحتيهاي عصبي، اختلالات معدي، تهوع، ازديادهوش و حافظه، درد شكم، خوشبو كنندهی دهان، دلپيچههاي ناشي از نفخ، نزلههايمزمن برونشها، ضعف قلب، خستگي روحي، عصبانيتهاي بيخوابي، درد مفاصل، طپشقلب، سردردهاي یک طرفه (ميگرن)، درد معده با منشاء عصبي، كم خوني دختران جوان،برخي حالات آسم، فلج، ماليخوليا، پيشگيري از فساد دندان، گزيدگي حشرات به ویژهزنبور و... مورد مصرف قرار ميگيرد.

بادرنجبويه هم چنين فشارخون را كمي پايين ميآورد و تعداد نبض را کاهش میدهد.

جوشانده يا شربت بادرنجبويه براي تقويت معده و حواس وكبد و ازدیاد هوش و حافظه تجويز ميشود.

از دم كردهی 10 تا 15 گرم برگ و گل بادرنجبويه در يكليتر آب براي درمان تشنّجهای معده و روده، نفخ و تشنّج عصبي يك فنجان بعداز هر غذا تناول كنيد. اين دم كرده هم چنين براي درمان سرگيجه، تهوع، دلشورهو بيخوابي مفيد است؛ و به صورت مزمزه براي استحكام لثه و دندانها مفيد است.ضماد برگ آن برای درد مفاصل مفيد است.

از آب بادرنجبويه براي درمان ميگرن عصبي، دلشوره، بيخوابي،غش و سنکوپ يك قاشق چایخوری بنوشيد.

برگ له شده تازه بادرنجبويه تسكين دهنده گزش حشراتاست.

كمپرس دم كردهی گل بادرنجبويه در موضع ميگرن با منشاءعصبي و گوارشی مفید است.

در استعمال خارجي جوشانيده دو استكان بادرنجبويه در يكليوان آب پس از صاف كردن در بيماريهاي پوستي نظير خارش و كهير، جرب و اگزما،به کار ميبرند.

هم چنين از بادرنجبويه در موارد استفراغهای دورانبارداري، احساس چنگزدگي در معده، دردهاي عصبي دندان، سرگيجه و بيماريهاي مختلفدستگاه تنفسي مصرف ميشود.